Menopozda Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi

Menopoz kadınların hem duygusal hem de fiziksel olarak çok fazla değişiklik yaşadığı bir dönemdir. Menopozun gerçek anlamı düzeli adet görülen dönemden hiç adet görülmeyen döneme geçiş süreci olmakla birlikte halk arasında menopoz tamamen adetten kesildikten sonraki dönem olarak algılanmaktadır. Bu döneme menopoz sonrası dönem demek doğru ifade olmasına rağmen menopoz dediğimizde artık hiç adet görememek anlaşılmaktadır.

Menopozla birlikte oluşan şikayetler kadından kadına çok değişmekle birlikte en sık şikayetler sıcak basması, gece terlemesi, uykusuzluk, mood (ruh hali) değişiklikleri gibi hissedilenler yanında, kemik erimesi, kalp rahatsızlığında artama, athertoskleroz ve inme gibi sorunlar da ön plana çıkmakta.

Menopoz ve sonrasında oluşan bu sorunların çözümü için hormon replasman tedavisi (HRT) iyi bir seçenek olmasına rağmen her kadına standart bir tedavi uygulamamız imkânsız. Kişinin sağlık durumu ve tercihlerine göre kişiye özel tedavi planı oluşturmalıyız.

Menopozda HRT kullanıp kullanmamakta kadınların kafası karışık olmakla birlikte tedavi planlaması yapan doktorlarda da bir fikir birliği tam olarak yok. Bu yüzden kişiye özel tedavi planlamak çok önemli.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Nedir?

Menopozda biyoeşdeğer hormon tedavisi (BHT) insan vücudunun ürettiği özellikle östrojen, progesteron ve testosteron hormonlara kimyasal olarak özdeş hormonların menopozda hormon replasman tedavisi yerine kullanılmasıdır.

Biyoeşdeğer (bioequivalent) ne demek merak ediyorsak:

• Vücudun ürettiği hormonlara benzer moleküler yapının olması
• Özellikle bitkisel kaynaklı olması
• Vücudun doğal hormon olarak tanıyıp aynı şekilde metabolize etmesi

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi ile HRT’nin Karşılaştırması

Moleküler yapı biyoeşdeğer hormonlarda kadın hormonlarına eşdeğer iken HRT tedavisindeki hormonlarımız kadın hormonlarına benzer. Biyoeşdeğer hormonların güvenlik profili uygun kişilere yazıldığında oldukça güvenli iken HRT’de bazı progestinlerin yüksek riskleri tespit edilmiştir.

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinin Faydaları

• Vazomotor semptomların (sıcak basmaları, gece terlemeleri) azalması veya kaybolması
• Uyku düzeninde ve ruh halinde iyileşme
• Menopoza bağlı genito üriner sendrom tedavisi
• Osteoporozun önlenmesi
• Metabolik ve kardiyovasküler sistemde iyileşme
• Cilt ve saç sağlığında iyileşme
• Vajinal kuruluk ve cinsel hayat ile ilgili sorunlarda iyileşme

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinde Güvenirlilik

Transdermel östrojen kullanımı venöz tromboemboli ve inme riskini azaltırken karaciğer ve trigliseridler üzerinde çok az yan etkileri olur. Mikronize progesteron sentetik progesteronlar ile karşılaştırıldığında meme kanseri riskinde azalma görülür ve daha iyi uyku düzeni sağlar. Rahmi olan kadınlarda östrojen

Kimlere Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Verilir

60 yaşından küçük, menopoza gireli 10 yıldan daha az süre geçmiş olan, menopoz şikayetleri olan kadınlarda biyoeşdeğer hormon tedavisi için uygun kişilerdir. Meme kanseri, tromboemboli, açıklanamayan vajinal kanama, şiddetli karaciğer hastalığı gibi kontraendikasyon olan durumlarda biyoeşdeğer hormon tedavisi verilmez

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisi Nasıl Yapılır

1-Hasta Seçimi:

• Orta ve şiddetli menopoz şikayetleri
• 60 yaşından küçük ve 10 yıldan daha az süre menopozda olmak
• Belirgin kontraendikasyonu yok

Kontraendikasyonlar:

• Meme ya da östrojen duyarlı kanserler
• Venöz trromboemboli veya inme öyküsü
• Açıklanamayan vajinal kanama
• Şiddetli karaciğer hastalığı

2-Uterus Durumu:

• Uterus varsa: Östrojen + progesteron
• Uterus yoksa: Östrojen

3-Östrojen Verilme Şekli:

Tercih edilen transdermal östrojen (Yapıştırma, jel, sprey)

Sebebi: Venöz tromboemboli ve inme riskinde azalma, lipid profilinin daha doğal olması, karaciğerden ilk geçiş yıkımının olmaması

4-Progesteron Seçimi:

Micronize progesteron oral ya da vajinal yolla

5-Takip:

• 3. ayda kontrol
• Sonrasında yılda bir takip
• Yeterli en düşük doz

Menopozda Beslenme ve Yaşam tarzı

Sadece biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi menopoz şikayetlerinin çözümünde yeterli olmayacaktır. Menopoz dönemini daha rahat ve sağlıklı geçirmemiz için yapmamız gerekenler:

• Hidrasyon yani bol sıvı tüketmek: Vücudun susuz kalması sıcak basmalarının sayısını ve şiddetini arttıracaktır.
• Doğal östrojen içeren nohut, soya, keton tohumu gibi besinleri daha fazla tüketmek gerekir
•  Kendinize özel stres ile başa çıkma yöntemleri geliştirilmeli
• Düzenli egzersiz özellikle kas ve kemik dokuyu zorlayacak egzersizler kemik yoğunluğunun ve kas dokusunun korunmasına yardımcı olur.
• Şeker ve işlenmiş gıdalar yerine mümkün olduğu kadar doğal besinler tüketilmeli

Biyoeşdeğer Hormon Tedavisinin Yan Etkileri

Kişiye göre biyoeşdeğer hormon replasman tedavisi planlamamıza rağmen az da olsa yan etkiler görülebilmektedir. Sık görülen yan etkileri sıralarsak:

• Gastrointestinal problemler; şişkinlik, gaz, mide problemleri, kabızlık
• Baş ağrısı
• Kilo değişimi
• Lekelenme şeklinde kanamalar

Bu yan etkiler çoğunlukla kısa süreli ve geçici olmakla birlikte uzun süre devam ederse tedavi planlamasını yeniden yapmak gerekebilir.